Napisane przez: rolniczy | 11 Styczeń 2011

Mastitis i profilaktyka wymienia krów

Najpowszechniejszą chorobą wymienia są zapalenia czyli mastitis. Choroba ta nie dotyka pojedynczych krów. Jeżeli zaobserwujemy mastitis u jednej krowy – bezpośrednio zagrożone jest całe stado, ponieważ zapalenie łatwo jest przenoszone podczas doju. Skutki mastitis mogą być bardzo dotkliwe dla producenta mleka. Niniejszy artykuł opisuje metody walki z mastitis.

Jak powstaje mleko?

Mleko wydzielane jest w pęcherzykach mlekowych wymienia, następnie przedostaje się do kanalików, przewodów mlekonośnych i zatok mlecznych. Komórki pęcherzyków mlekowych, nabłonka, części przewodzących i zbierających mleko ulegają naturalnemu rozpadowi w procesie regeneracji wymienia. Obumarłe komórki wydalane są z mlekiem. Do mleka przedostają się również białe ciałka krwi (leukocyty) unieczynniające zarazki chorobotwórcze.

Komórki somatyczne

Nie można więc uniknąć zawartości komórek somatycznych w mleku. Znajduje się w nim bowiem pewna normalna ich ilość, która ulega indywidualnym wahaniom u poszczególnych krów – może wynosić do ok. 200 tys. w 1 ml mleka. Liczba komórek somatycznych wzrasta pod wpływem szkodliwego działania na wymię czynników zewnętrznych, np. zimna, uderzenia, stłuczenia, nieprawidłowego doju lub z powodu chorego wymienia.

Mastitis

Najpowszechniejszą chorobą wymienia są zapalenia czyli mastitis. Bezpośrednią przyczyną ich występowania są głównie bakterie chorobotwórcze z grupy paciorkowców, gronkowców, Coli, „pyogenes” i drożdżaki. Zakażeniu mogą ulec oddzielnie poszczególne ćwiartki wymienia. Drobnoustroje chorobotwórcze przedostają się przez kanał strzykowy do tkanki gruczołowej i tam rozmnażają się oraz wydzielają toksyny. Reakcją obronną organizmu krowy jest zwiększone wydzielanie z krwi leukocytów, które niszczą drobnoustroje chorobotwórcze. Aby leukocyty mogły przedostawać się z krwi, naczynia krwionośne włosowate rozszerzają się przez co tkanka wymienia staje się bardzie czerwona. Do tkanki sączy się coraz więcej osocza krwi miejsce zapalenia staje się nabrzmiałe. Tak więc objawami stanu chorobowego wymienia jest zaczerwienienie, obrzęk, bolesność,  stwardnienia, podwyższona temperatura. Są to objawy klinicznej postaci mastitis. która może wystąpić w formie podostrej, ostrej i przewlekłej.

Mastitis w formie podostrej

W podostrej formie odchylenia od stanu normalnego wymienia są niewielkie. Następuje obniżenie produkcji mleka, wzrost zawartości komórek somatycznych, są nieznaczne zmiany w wyglądzie mleka (wodniste, kłaczkowate).

Mastitis w formie ostrej

Przy formie ostrej są widoczne wyraźne objawy na wymieniu. Produkcja mleka jest bardzo zmniejszona a nawet ustaje całkowicie. Mleko przybiera kolor żółty, szary lub brązowo-czerwony. Przy ustaniu produkcji mleka pojawia się wydzielina wodnista, krwawa, surowicza, śluzowata lub ropna. Ostrym zapaleniom wymienia towarzyszy wysoka gorączka, zaleganie, biegunka, zahamowanie żucia. Najczęściej dochodzi do trwałych uszkodzeń wymienia, jak tworzenie guzów, stwardnień, zropienia tkanki, zmniejszenie się ćwiartki.

Mastitis w formie przewlekłej

Zapalenie może wystąpić w formie przewlekłej. Oznakami mogą być kłaczki w mleku, niewielkie niebieskie jego zabarwienie lub zmiany występujące jak w postaci ostrej. Zawsze występuje podwyższona zawartość komórek somatycznych w mleku.

Najczęstsza forma mastitis

W stadach krów najpowszechniej występuje mastitis w postaci podklinicznej, bez widocznych objawów. Symptomami jest podwyższona zawartość komórek somatycznych w mleku i występowanie zarazków chorobotwórczych w wymieniu. Chorobę w tej postaci można stwierdzić na podstawie badania mleka za pomocą testu komórkowego, do którego służy przedzdajacz tacka, urządzenia elektronicznego, a głównie laboratoryjnego badania próbki mleka. Postać podkliniczna może rozwinąć się w kliniczną, jeżeli rolnik nie podejmie odpowiedniego działania leczniczego.

Dlaczego dochodzi do zakażenia?

Występowanie zapaleń wymienia zależy od wielu czynników sprzyjających zakażeniu drobnoustrojami chorobotwórczymi. Do nich należą zła warunki środowiskowe, w których przebywają zwierzęta, zmienna odporność krów na choroby. W pomieszczeniach wilgotnych, bardzo zimnych, bez wymiany powietrza, brudnych, obniża się odporność krów na czynniki chorobotwórcze. Szczególnie niska jest odporność wymienia.

Brak higieny = mastitis

Zakażeniu wymienia sprzyja nie dostateczna higiena pozyskiwania mleka, błędy w doju, wadliwe funkcjonowanie dojarki, choroby skóry wymienia. Źródłem zapaleń wymion w stadzie może być zainfekowana ćwiartka wymienia jednej krowy. Zarazki z niej mogą być przenoszone przez wielokrotnie używanie ścierki, ręce dojarza, przez kubki udojowe. Krowę z mastitis należy doić jako ostatnią. Infekcja wymienia może nastąpić w wyniku kontaktu z bakteriami występującymi w ściółce i legowisku.

Profilaktyka

Zapalenia wymienia należy traktować jako chorobę całego stada a nie tylko pojedynczej krowy. Dlatego profilaktyką należy objąć całą oborę, począwszy od poprawy warunków środowiskowych (wentylacja, czyszczenie i dezynfekcja obory). W profilaktyce wymienia ważne jest utrzymanie higieny legowisk poprzez usuwanie odchodów i stosowanie suchej, czystej ściółki, nawet niewielkiej ilości w oborach bezściołowych. Pozwala to na utrzymanie w lepszej czystości wymion krów i ograniczenia ich zranień.

Ważna higiena udoju

W profilaktyce wymienia najbardziej istotna jest higiena doju. Przed dojem przeprowadza się dokładne czyszczenie strzyków przy pomocy papierowych ręczników jednorazowego użytku, nasączonych środkiem dezynfekcyjnym. Środek dezynfekujący niszczy zarazki znajdujące się na strzyku. Po zakończonym doju, natychmiast po zdjęciu kubków udojowych, przeprowadza się dezynfekcję strzyków przez zanurzenie ich w odpowiednim preparacie, np. jodowym z dodatkiem pielęgnującym skórę. Chroni to otwarty kanał strzykowy przez 30 minut przed wtargnięciem bakterii.

Higieniczny sprzęt udojowy

W utrzymaniu zdrowotności wymienia duże znaczenie ma sprawność i higiena sprzętu udojowego. Dojarka mechaniczna musi mieć: prawidłowe i stabilne podciśnienie, prawidłową częstotliwość pulsacji, czyste i sprawne gumy kubków udojowych, szczelną instalację. Sprzęt udojowy powinien być regularnie kontrolowany a raz do roku poddany dokładnemu serwisowi. Gumy strzykowe powinny być wymieniane co sześć miesięcy lub według wskazań producenta, albo po każdym stwierdzeniu popękań. Sprzęt udojowy po każdym użyciu powinien być myty i dezynfekowany. Jeżeli w czasie doju kubki udojowe zetkną się z legowiskiem muszą być wypłukane przed kolejnym nałożeniem. Do profilaktyki wymienia należy również utrzymanie higieny rąk dojarza, gdyż są one siedliskiem bakterii, które przenoszą się na wymiona i strzyki.

Kontroluj stan zdrowotny wymienia

Przed dojem powinien być sprawdzany stan wymienia i kontrola jakości mleka na przedzdajaczu. Stan zdrowotny wymienia sprawdza się dwa razy w tygodniu przeprowadzając badanie odczynu komórkowego mleka, lub przy pomocy elektronicznego urządzenia. Regularne badanie zaleca się u krów przed okresem zasuszenia i po wycieleniu. W razie podejrzeń podklinicznego zapalenia wymienia przeprowadzić należy badanie laboratoryjne próbek mleka.

Odpowiednie zasuszanie

Profilaktyka wymienia obejmuje również okres zasuszenia (przeczytaj Poznaj prawidłowe metody zasuszania krów mlecznych). Dobre efekty daje codzienne zanurzanie strzyków w roztworze dezynfekcyjnym przez cały okres zasuszania. Zapobiegawczo może być przeprowadzone zasuszanie pod osłoną antybiotyku (wprowadzonego do strzyku odpowiedniego preparatu). Na dwa tygodnie przed wycieleniem jałówek należy rozpocząć systematyczną dezynfekcję strzyków.

About these ads

Responses

  1. [...] Wpływ na płodność wywiera również sposób utrzymania bydła. Stan obory wpływa na płodność za pośrednictwem licznych czynników, jak wilgotność względna i czystość pomieszczenia. Niedostateczna ilość światła tłumi u bydła czynności płciowe. Nadmierna liczba zwierząt w oborze, ich wiązanie oraz twarda podłoga wywierają niekorzystny wpływ na przebieg rui. Należy zapewnić krowom ruch, który stanowi ważny czynnik optymalnej płodności; powinny korzystać z wybiegów nawet w okresie zimowym. Higiena utrzymania zwierząt zapewnia poprawę zdrowia krów i ich dróg rodnych, zapobiegając jałowości. (Poczytaj więcej także o przyczynach mastitis) [...]


Dodaj komentarz

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

Kategorie

Obserwuj

Otrzymuj każdy nowy wpis na swoją skrzynkę e-mail.

%d bloggers like this: